مخاطبِ فعالٌ لما یشاء

این روزها به مناسبت افطاریهایی که انجمن دانشجویان مسلمان گرونوبل ترتیب می‌دهد،‌ زیاد با دانشجویان عرب برخورد می‌کنم. خیلی از آنها وقتی می‌فهمند من ایرانیم بلافاصله از رییس جمهورمان سوال می‌کنند و اکثراً هم جملات تحسین آمیزی در وصفش به زبان می‌آورند: "عجب مرد شجاعی است"، " تنها کسی است که جلوی آمریکا ایستاده است"‌،‌ " تنها رییس جمهور یک کشور مسلمان است که هر چه می‌گوید انجام می‌دهد"و ... و این را نه تنها من که بسیاری از دوستانم از عربها شنیده‌اند. قصد من بررسی سیاسی مساله یا قضاوت ارزشی درباره این سری عقیده نیست. توجه من به دریافت محصولات رسانه‌ای است.

 

تنها راهی که به این دسته افراد امکان می‌دهد رییس جمهور ما را بشناسند رسانه‌های فرانسه یا نهایتا رسانه‌های غربی است. چون اکثرا متولد فرانسه هستند و زبان عربی را نمیدانند که روزنامه یا سایتهای اینترنتی بخوانند و درثانی اگر فرض را بر این بگیریم که از طریق ماهواره شبکه‌های عربی را نگاه می‌کنند گمان نمی‌کنم این شبکه‌ها به نفع رییس جمهور ما پروپاگاند کنند و در نتیجه محتوای پیامها حدودا همان پیام رسانه‌های غربی است. در رسانه‌های فرانسوی هم رییس جمهور ما کسی است که می‌خواهد به بمب اتمی برسد،‌با اسراییل ( و در نتیجه با تمام غرب) سر جنگ دارد،‌ هلوکاست را نفی می‌کند، افراطی است، زندگی را به کام ملت ایران تلخ کرده و ...

 

این بازنمایی‌ها را همه مخاطبین اعم از فرانسوی و عرب تبارها دریافت می‌کنند. اما من هیچوقت یک فرانسوی را ندیدم که در مدح رییس جمهورمان سخن بگوید. چیزی که برای من جالب است همین تفاوت در دریافت پیام، معنا گذاشتن و بازسازی پیام رسانه‌ای است. محتوای پیام برای عرب و فرانسوی یکی است. اما مخاطب منفعل نیست. هر مخاطب با توجه با فرهنگ، اجتماع اطرافش،‌ اعتقاداتش، ... قرائت مخصوص به خودش را از پیام دارد و معنایی را به آن می‌دهد یا برداشتی از آن می‌کند که خودش می‌خواهد. یکی شجاعت احمدی نژاد را می‌ستاید و دیگری جنگ‌طلب بودنش را نقد می‌کند. و اینجاست که نمی‌شود از "تاثیر" رسانه حرف زد. یعنی برنامه‌ساز،‌ هیات تحریریه، سردبیر، و هیچکدام از فعالان رسانه‌ای نمی‌توانند مطمئن باشند که این پیام ـ برنامه،‌مقاله،‌خبر، فیلم ... ـ روی همه تاثیر یکسان دارد. مخاطب با پیام آن کاری را می‌کند که خودش می‌خواهد: باور نکند، با بدبینی به آن نگاه کند، باور کند و هورا بکشد. و این برای همه رسانه‌ها و همه مخاطبین صادق است از جمله رسانه‌های ایرانی و مخاطبینشان!

 

  
نویسنده : ; ساعت ۱٢:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/٧/۱٦
تگ ها : رسانه