چهره‌ها، ملیتها، رفتارها

چهار سال تمام در دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز آیه وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِوَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِکُمْ وَأَلْوَانِکُمْإِنَّفِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّلْعَالِمِینَرا بر دیوار می‌دیدم اما درک دقیقی از رنگهای مختلف چهره نداشتم. فرانسه که آمدم دیدم چقدر رنگ چهره ها (و زبانها و لهجه‌ها) ملیت افراد را فریاد می‌زنند. چند وقتی است که حس می کنم رنگ چهره‌ها می‌تواند بیانگر رفتارشان هم باشد.

 

انجمن دانشجویان مسلمان فرانسه هر دو هفته یک بار "بانک مواد غذایی" راه می‌اندازد و 6 الی هفت کالا ـ نان شیر ماست کنسرو میوه و غیره ـ را در ازای یک یورو بین دانشجویان توزیع می‌کند. هر دو پنجشنبه یکبار راس ساعت پنج و نیم دانشجویان جلوی سالن فرهنگی خوابگاه ما صف می‌بندند و بعد از نشان دادن کارت دانشجویی و پرداخت یک یورو وارد سالن می‌شوند و مواد غذاییشان را دریافت می‌کنند. من دو سه سالیت که به برگزارکنندگان که همه دانشجو هستند کمک می‌کنم. اوایل برایم جالب بود که ببینم جوانان عرب که در کشور اولترا لاییک فرانسه زیر هویت مسلمانیشان انجمنی تشکیل داده‌اند چه کار می‌کنند. حالا اما با همه‌شان دوست شده‌ام و دوست ندارم تنهایشان بگذارم. معمولا هم می‌نشینم و کارت دانشجویی بچه‌هایی که برای دریافت کالاها می‌آیند را می‌گیرم، نام و نام خانوادگی‌ و نام دانشگاهشان را یادداشت می‌کنم، می‌پرسم که آیا ساکن این خوابگاه هستند یا نه، یک یوروشان را می‌گیرم و اجازه ورودشان را صادر می‌کنم! در طی این چند سال کارت دانشجویی گرفتن و همکلام شدن چندثانیه‌ای با دانشجویان رفتارها را بشدت متناسب با چهره‌ها و درنتیجه ملیتهادیده‌ام.

 

 دانشجویان از نظر "رنگ" به چهار دسته بزرگ تقسیم می‌شوند: زردپوستها که چشمشان داد می‌زند مال آسیای شرقی‌اند و از دولت رابطهٔ خوب چین و فرانسه می‌شود حدس زد چینی هستند؛ مو و چشم و پوست روشنها که فرض غربی بودنشان را در احتمال اول قرار می‌دهد؛ سیاهپوست که معلوم می‌شود آفریقاییند چون زمانی مستعمره فرانسه بوده‌اند و تعدادشان در اینجا زیاد است (یعنی آمریکایی نیستند)؛ و بالاخره سبزه‌ها و گندمگونهای چشم سیاه که "سلام علیکم" گفتنشان دال بر عرب بودنشان است. اما فقط نشانه‌های ظاهری نیستند که ملیت این دانشجویان را نمایان می‌کنند.

 

برای من خیلی جالب است که رفتارشان را در همان چند ثانیه با قیافه‌شان تطبیق دهم. چشم بادامی‌ها سلام نمی‌کنند. اما همیشهٔ خدا هم کارت دانشجوییشان دستشان است و هم یک یوروشان. مودب می‌ایستند تا اطلاعات را یادداشت کنی و اجازه بدهی که بروند. اروپایی‌ها وقتی می‌رسند بلند بونژوق می‌گویند و با یک لبخند کارت دانشجوییشان را می‌دهند و سایر اطلاعات را هم معمولا قبل از اینکه بپرسی می‌گویند. آنها هم صبر می‌کنند تا کارشان تمام شود و آرام راه خوراکی‌ها را در پیش می‌گیرند. سیاهها و عربها رفتاری شبیه به هم دارند. گاهی کارت ندارند، گاهی پول. گاهی بیست یورویی دارند گاهی صد تا یک سانتیمی. آدم را یاد آن جوکی می‌اندازند که جهنمی را توصیف می‌کرد که توسط ایرانی‌ها اداره می‌شد و هیچ وقت عذابش مهیا نبود چرا که یک روز قیر نبود و یک روز قیف و یک روز مامور جهنم! عربها سلام کردنشان بد نیست. یا همان سلام را می‌گویند یا بونژوق. سیاهها اما کمتر سلام می‌کنند. وقتی هم که تو به آنها سلام می‌کنی معمولا انگار که طلب داشته باشند جوابت را می‌دهند. این دو گروه بدشان نمی‌آید بدون پول دادن بروند محصول چینی. یعنی اگر مواظب نباشی از جلوی میز رد می‌شوند و به روی مبارک هم نمی‌آورند.

 

دو سه بار سیاهپوستها را در حین تقلب دستگیر کردیم. به من پول یکنفر دادند و سر میز مواد غذایی که رسیدند گفتند پول دو نفر را دادیم. مسئول آمد و بعد از سوال کردن از من و فهمیدن ماجرا آرام رفت به طرف گفت که انگار شما اشتباه کرده‌اید و باید به اندازه یک نفر بردارید. عربها هم که وقتی می‌بینند اداره‌کنندگان مسلمان هستند زود پسرخاله می‌شوند و چند بار شده که بدون پول دادن و با قیافه حق به جانب به طرف مواد غذایی بروند. دوستی هم می‌گفت وقتی که بهشان می‌گوییم یا نان می‌توانید بردارید یا شیرینی، می‌گویند نه، من هر دو را می‌خواهم بردارم. دفعه قبل وقتی محصولات به آخر رسیده بود و چند کالا بیشتر باقی نمانده بود گذاشتیم که هر کس که می‌آید برود مجانا بردارد. از قضا دوتا چشم بادامی آمدند. من بردمشان و گفتم از اینهایی که اینجا هست هر چه می‌خواهید مجانی بردارید. هی تشویقشان کردم که هر چه هست بردارند چون اگر می‌ماند نی‌دانستیم باید چه بکنیم و احتمالا سر من بیچاره خراب می‌شد که تا دو هفته بعد در اتاق فسقلیم نگهشان دارم. بعد از اینکه یک کارتن بزرگ را پر کردند قبل از اینکه از سالن خارج شوند با اینکه من صد بار گفته بودم مجانی است یک نفر دیگر را پیدا کردند و دوباره ازش سوال کردند که آیا مجانی است یا نه. من حیران مانده بودم که چقدر اینها کار درستند.

 

دنیا یک نمایشگاه جالب از انسانهاست، با ظاهرها و باطنهایی که از زمین تا آسمان با هم فرق می‌کنند. ظاهرها گاه بدجوری خبردهنده رفتارها هستند. اما خطرناک است اگر فکر کنیم یک اصل کلی است.

/ 33 نظر / 7 بازدید
نمایش نظرات قبلی
مطهره

جون ميده واسه تحقيق های مطالعات بين فرهنگی!

پیچک سر به هوا

لذت اين پست می دونین به چی ش بود؟ . . . به «اما خطرناک است اگر فکر کنیم یک اصل کلی است.» . . . . . . . . . . آدمای عميق ربايش دارند ناجوووووووووووووور بی خود نيس که من مشتری اين جا م... از بس که عمق داره و در کمال حرفه ای گری جوانب عمق رو رعايت می کنه... خيلی خيلی ممنون... به خصوص واسه اون جملۀ آخرش . . . . .ما مشتری ایم این جا حتا اگه کامنت نذاریم نو به نو بجوشید الهی

لواسانی

از اعلام نظر شما در مورد نام وبلاگ ممنونم البته قرار نيست فقط در مورد سارکوزی بنويسم انتخاب اين مقطع به دليل تفاوت بارز سياستهای خارجی و داخلی فرانسه در مقايسه با قبل بود اگر تراکم کار و مشغله اجازه بدهد به روز رسانی وبلاگ را ادامه خواهم داد.

نعيمی

خانم ضابط سال نو ميلادی بر شما مبارک . با آرزوی به روزی

فاضلی

مجادله ای را می بینم که سال ها پیش در وبلاگ من هم براه افتاده بود. اینکه من دانشگاهی وقتی مشاهداتم را از یک جامعه دیگر می نویسم باید طوری بنویسم که نه سیخ بسوزد نه کتاب! و البته ایدئولوژی که این را توضیح می دهد و توجیه می کند رعایت اصول علمی است. به دوستانی که نقد علمی می کنند پیشنهاد می کنم در زمینه توصیف فرهنگ های معاصر و ویژگی های آنها کتاب فرهنگ های جهان نوشته گالتونگ و بسیاری کتاب های دیگر در زمینه بررسی تطبیقی و اتنوگرافیک فرهنگ ها را بخوانند تا دریابند که روش علمی برای توصیف و تحلیل فرهنگ به روش خانم ضابط وجود دارد. روش تحقیق محدود به روش های پیمایشی نمی شود. البته خانم ضابط هم می دانند تبیین علل بروز رفتارهای فرهنگی متفاوت چیزی است متفاوت از توصیف آنها. مطمئنا عرب ها یا سیاهپوستان ذاتا با اروپایی ها . ملت های دیگر تفاوت ندارند. این تفاوت ها برساخته های تاریخی و اجتماعی است.

رامين

سلام شادی خانم.اميدوارم شاد باشي. من دانشجوی ترم آخر ليسانس بيوتکنولوژی در هند هستم/معدل شاگرد اول دارم.۴ تا مدرک بين المللی در زمينه ژنتيک و ... دارم. ۳ تا توصيه نامه ۲ ۳ تا هم لوح تقدير و مقام اول در مسابقات بين کالجی و ... ۲ ۳ ماهه ميخوام برای مستر بيام فرانسه.دارم فرانسوی ياد ميگيرم.اما اين سارکوزی نامرد اعصابمو بهم ريخته.بچه هائی که اونجاند ميگن اصلا ديگه به ايرانيها ويزای تحصيلی نميدند. اينجا هم که به دفتر آليانز فرانسيس رفتم عملا به من گفتند که ايرانيها خيلی براشون مشکله که برن. ميشه شما هم کمی توضيح در اين مورد به من بدی. يا يک نکته ای چيزی که بتونه به من کمک کنه. روی تحصيل تو اروپا برای مستر حساب باز کرده بودم و فرانسه رو جای خوبی ميدونم. شما اگر پيشنهاد ديگه ای داريد خيلی ممنون ميشم که يا تو وبلاگم کامنت بديد يا بهم ايميل بدين. موفق باشی

موسوی

سلام خانم دکتر خسته نباشيد.

از زندگی

سلام خانم شادی عزيز اميدوارم هميشه شاد و موفق باشيد. می دونين که ما در اين جا منتظر و امیدوار به همکاری شما هستيم زمانی که به سلامتی فارغ التحصيل شده ايد. اميدوارم ايام تعطيلات سال نوی مسيحی هم بهتون خوش گذشته باشه.

مصطفی

شکست تنهاییم و وتو نقش یک کبوتر را روی بوم نگاهم طرح می زنی بیاتا این جاده راه می رود همسفرش باشیم و بهانه ها مان را برای روزهای هفته فریاد کنیم من آغاز شده ام تو آغاز منی.[بوس