مخاطبِ فعالٌ لما یشاء

این روزها به مناسبت افطاریهایی که انجمن دانشجویان مسلمان گرونوبل ترتیب می‌دهد،‌ زیاد با دانشجویان عرب برخورد می‌کنم. خیلی از آنها وقتی می‌فهمند من ایرانیم بلافاصله از رییس جمهورمان سوال می‌کنند و اکثراً هم جملات تحسین آمیزی در وصفش به زبان می‌آورند: "عجب مرد شجاعی است"، " تنها کسی است که جلوی آمریکا ایستاده است"‌،‌ " تنها رییس جمهور یک کشور مسلمان است که هر چه می‌گوید انجام می‌دهد"و ... و این را نه تنها من که بسیاری از دوستانم از عربها شنیده‌اند. قصد من بررسی سیاسی مساله یا قضاوت ارزشی درباره این سری عقیده نیست. توجه من به دریافت محصولات رسانه‌ای است.

 

تنها راهی که به این دسته افراد امکان می‌دهد رییس جمهور ما را بشناسند رسانه‌های فرانسه یا نهایتا رسانه‌های غربی است. چون اکثرا متولد فرانسه هستند و زبان عربی را نمیدانند که روزنامه یا سایتهای اینترنتی بخوانند و درثانی اگر فرض را بر این بگیریم که از طریق ماهواره شبکه‌های عربی را نگاه می‌کنند گمان نمی‌کنم این شبکه‌ها به نفع رییس جمهور ما پروپاگاند کنند و در نتیجه محتوای پیامها حدودا همان پیام رسانه‌های غربی است. در رسانه‌های فرانسوی هم رییس جمهور ما کسی است که می‌خواهد به بمب اتمی برسد،‌با اسراییل ( و در نتیجه با تمام غرب) سر جنگ دارد،‌ هلوکاست را نفی می‌کند، افراطی است، زندگی را به کام ملت ایران تلخ کرده و ...

 

این بازنمایی‌ها را همه مخاطبین اعم از فرانسوی و عرب تبارها دریافت می‌کنند. اما من هیچوقت یک فرانسوی را ندیدم که در مدح رییس جمهورمان سخن بگوید. چیزی که برای من جالب است همین تفاوت در دریافت پیام، معنا گذاشتن و بازسازی پیام رسانه‌ای است. محتوای پیام برای عرب و فرانسوی یکی است. اما مخاطب منفعل نیست. هر مخاطب با توجه با فرهنگ، اجتماع اطرافش،‌ اعتقاداتش، ... قرائت مخصوص به خودش را از پیام دارد و معنایی را به آن می‌دهد یا برداشتی از آن می‌کند که خودش می‌خواهد. یکی شجاعت احمدی نژاد را می‌ستاید و دیگری جنگ‌طلب بودنش را نقد می‌کند. و اینجاست که نمی‌شود از "تاثیر" رسانه حرف زد. یعنی برنامه‌ساز،‌ هیات تحریریه، سردبیر، و هیچکدام از فعالان رسانه‌ای نمی‌توانند مطمئن باشند که این پیام ـ برنامه،‌مقاله،‌خبر، فیلم ... ـ روی همه تاثیر یکسان دارد. مخاطب با پیام آن کاری را می‌کند که خودش می‌خواهد: باور نکند، با بدبینی به آن نگاه کند، باور کند و هورا بکشد. و این برای همه رسانه‌ها و همه مخاطبین صادق است از جمله رسانه‌های ایرانی و مخاطبینشان!

 

/ 30 نظر / 27 بازدید
نمایش نظرات قبلی
فرزاد

اين يک درصد کوچکی از مبحث رسانه و تاثير آن است و بر اساس آن نمی توان حکم کلی داد.البته در بررسی يک خبر و پيام آن ميتوان بررسی مخاطب محور داشت ولی با اين روش نميتوان حکم کلی درباره ی ماهيت آن خبر داد و اينکه مثلن هر چه که رسانه های مختلف تلاش کنند پيام دريافت شده بستگی به مزاج مخاطب دارد و تلاش انان بی نتيجه و ....البته وجود چنين فاکتوری باعث شده تا رسانه های مختلف در دنيا با زبانها و شبکه های مختلف و نحوه ی پيام رسانی متفاوت مخاطبان متفاوتشان را هدف قرار ميدهند.اتفاقن در دنيای مدرن رسانه ها با چنان ظرافت و آگاهی از جنبه های مختلف کارشان را به گونه ای انجام ميدهند تا جاييکه اين صاحبان رسانه هستند که ذهن مخاطب را کنترل ميکنند....

قاجار

نکته بسيار خوبی را اشاره کردی اين مثال را می توان در ايران هم به کار برد من در انتخابات رياست جمهوری اين نگاه را ديدم. اما شايد از اين وجهه هم می توانيم نگاه کنيم که برخی مخاطبان به رسانه اعتقادی ندارند

مطهره

سلام شادی خانم تنبل ... همه ميرن سفر و پر انرژی برمی گردن! برعکس بعضی ها که کم حرف شدند و وب دير به دير آپ می کنند... اين خوانش متفاوت رسانه ای هم حکايتی است

محبوبه

سلام شادی عزيز... با تبادل لينک موافقی؟

محبوبه

در ضمن شادی جان فناوری اطلاعات میخونم ...ترم ۳

همسفر

درود - از عربها انتظاری بيشتر از اين نمی شود داشت نازنين ....

محبوبه

سلام اين پستت برای من خيلی خيلی جالب بود. انتخاب تيترت هم ديگه end اش بود. نظر ديگه ای نمی تونم بدم چون علمی ندارم. ولی خب اين جور مطالبت برای ما بی سواتا خيلييييييييی خوبه.

محمد

اتفاقاْ اين مثال شما مطلبی بيان نمی کند چون شايد آنها به دليل ايرانی بودن شما و علاقه به ايران و شما که ايرانی هستيد همچين حرفی زدند و شايد دو قدم آن طرف تر بروند و چيز ديگری را بگويند البته اين اتفاق خيلی رايج تر از آن است که شما به آن نپرداخته ايد اگر هم بخواهيم از زاويه ای ديگر اين مسئله را نگاه کنيم به نظر می رسد در بين اعراب رسانه ها حاکم نيست بلکه حرفهای بين خودشان جايگاه بيشتری دارد

لواسانی

سلام امشب وبلاگ شما را ديدم خوشحال شدم با وبلاگتان آشنا شدم

مصطفی

عجب تحليلی! ولی دوست عزيز من فکر مي کنم آنهايی که در هر جامعه قدرت دارند از رسانه چه برداشتی داشته باشند مهم است چون آنها بعنوان موثرين بلامنازع همه کشورها حرف اول را مي زنند .مای فقير يا ندار هر تفسيری که از پيام داشته باشم هيچ چيز را عوض نمي کند تازه در مواجهه با افراد قدرتمند و ثروتمند حتماُ بدون دليل به ياد آنچه رسانه گفته مي افتیم و با آن ذهن شورشی مان را تعديل مي کنيم تا با قدرت آنها در نيفتيم